Franz Waxman – z Chorzowa do Hollywood.

09.11.2026

Czy chłopak z Królewskiej Huty mógł podbić Hollywood i zdobyć dwa Oscary? Historia Franza Waxmana pokazuje, że czasem warto zaryzykować i zamiast bezpiecznej posady wybrać własną pasję. Choć ojciec widział go raczej za bankowym okienkiem niż przy fortepianie, młody muzyk miał zupełnie inne plany. I to właśnie one zaprowadziły go na szczyt światowej kinematografii.

Franz Waxman – dzieciństwo w Królewskiej Hucie

Franz Waxman, a właściwie Franz Wachsmann, urodził się 24 grudnia 1906 roku w Królewskiej Hucie, czyli dzisiejszym Chorzowie. Był najmłodszym z sześciorga dzieci i jedynym, który od najmłodszych lat wykazywał szczególne zainteresowanie muzyką.

Już jako siedmiolatek rozpoczął naukę gry na fortepianie. Szybko okazało się, że nie jest to jedynie dziecięca fascynacja. Muzyka stawała się dla niego czymś znacznie ważniejszym.

Ojciec Franza, związany z przemysłem, podchodził jednak do artystycznych ambicji syna z dużą rezerwą. W jego przekonaniu muzyka mogła być pięknym hobby, ale niekoniecznie sposobem na życie. Znacznie rozsądniejszym rozwiązaniem wydawała się stabilna praca w banku.

Z bankowego okienka do świata muzyki

Franz początkowo podporządkował się oczekiwaniom ojca. Przez dwa i pół roku pracował w banku, zajmując się pieniędzmi i codziennymi obowiązkami urzędnika.

Był jednak pewien szczegół, który zdradzał jego prawdziwe zainteresowania. Zamiast oszczędzać zarobione pieniądze, przeznaczał pensję na lekcje fortepianu, harmonii i kompozycji.

W końcu podjął decyzję, która odmieniła jego życie. Zrezygnował z bezpiecznej posady i wyjechał najpierw do Drezna, a następnie do Berlina, by rozwijać talent muzyczny.

Nie miał jeszcze pojęcia, że ta decyzja zaprowadzi go kiedyś do Hollywood.

Berlin, jazz i pierwsze kroki w świecie filmu

W Berlinie Waxman zarabiał na życie jako pianista. Występował w nocnych lokalach, a także grał w popularnym zespole jazzowym Weintraub Syncopators.

To właśnie tam zdobywał doświadczenie, które później okazało się niezwykle cenne w pracy kompozytora filmowego. Zaczął przygotowywać aranżacje muzyczne, stopniowo zbliżając się do świata kina.

Jednym z pierwszych ważnych etapów jego kariery była praca przy filmie „Błękitny Anioł” z Marleną Dietrich, do którego opracowywał i prowadził muzykę.

Był to początek drogi, która miała uczynić go jednym z najbardziej cenionych kompozytorów filmowych swoich czasów.

Franz Waxman w Hollywood – początek wielkiej kariery

Droga z Berlina do Hollywood prowadziła przez Paryż. W 1934 roku Franz Waxman przybył do Stanów Zjednoczonych, gdzie jego talent szybko został dostrzeżony.

Już rok później skomponował swoją pierwszą oryginalną hollywoodzką muzykę filmową do „Narzeczonej Frankensteina” (1935).

Partytura zrobiła ogromne wrażenie na producentach i otworzyła mu drzwi do współpracy z wytwórnią Universal. Wkrótce związał się również z Metro-Goldwyn-Mayer, jedną z najważniejszych wytwórni amerykańskiego kina.

Dawny pracownik banku stał się rozchwytywanym kompozytorem, tworzącym muzykę do kolejnych hollywoodzkich produkcji.

Od „Rebeki” do „Bulwaru Zachodzącego Słońca”

Przez ponad trzy dekady pracy w Hollywood Franz Waxman skomponował muzykę do ponad stu filmów. Współpracował z wybitnymi reżyserami, a jego kompozycje budowały napięcie, podkreślały emocje i nadawały filmowym historiom niepowtarzalny charakter.

Wśród najbardziej znanych produkcji, do których stworzył muzykę, znalazły się:

  • „Rebeka” (1940) – film Alfreda Hitchcocka.
  • „Bulwar Zachodzącego Słońca” (1950) – klasyka kina w reżyserii Billy’ego Wildera.
  • „Miejsce pod słońcem” (1951) – dramat w reżyserii George’a Stevensa.
  • „Tylne okno” (1954) – kolejna współpraca z Alfredem Hitchcockiem.

Muzyka Waxmana stała się ważną częścią złotej ery Hollywood. Jego talent doceniła również Amerykańska Akademia Filmowa, nominując go do Oscara aż dwanaście razy.

Dwa Oscary dla kompozytora z Chorzowa

Największy sukces przyszedł na początku lat pięćdziesiątych.

W 1951 roku Franz Waxman otrzymał Oscara za muzykę do filmu „Bulwar Zachodzącego Słońca”. Rok później ponownie stanął na scenie podczas ceremonii wręczenia nagród Akademii, tym razem odbierając statuetkę za „Miejsce pod słońcem”.

Dwa Oscary zdobyte w dwóch kolejnych latach były wyjątkowym osiągnięciem, które na trwałe zapisało jego nazwisko w historii amerykańskiego kina.

Trudno nie zastanowić się, co powiedziałby ojciec Franza, gdyby zobaczył syna odbierającego najważniejszą nagrodę filmową świata.

Chłopiec, dla którego planowano spokojną przyszłość w bankowości, stał się przecież jednym z najwybitniejszych kompozytorów muzyki filmowej.

Z Chorzowa na czerwony dywan – historia, która inspiruje

Historia Franza Waxmana jest czymś więcej niż opowieścią o wielkiej karierze muzycznej. To także historia odwagi, konsekwencji i wiary we własne możliwości.

Wszystko zaczęło się w Królewskiej Hucie, daleko od hollywoodzkich studiów filmowych. Od małego chłopca, który pokochał fortepian, i młodego bankowca, który zamiast odkładać pieniądze, inwestował je w swoją pasję.

Nie każdy nierozsądny wydatek okazuje się błędem.

W przypadku Franza Waxmana pieniądze wydane na lekcje muzyki okazały się inwestycją, która zaprowadziła go z dzisiejszego Chorzowa aż po dwa Oscary w Hollywood.